Pasjonaci kultury ludowej po raz drugi będą świętowali rocznicę zniesienia pańszczyzny i domagali się ogłoszenia tej daty świętem narodowym. 3 maja w malutkiej wsi na Roztoczu Wschodnim znowu będzie się działo!

Z okazji podwójnej rocznicy zniesienia pańszczyzny Stowarzyszenie Folkowisko zaprasza na II Dzień Wolności Chłopskiej i przekonuje, że rocznica zniesienia w Polsce niewolnictwa powinna być świętem narodowym. ?Nie będziemy stać na baczność, nie będzie przemówień ani sztywnych prelekcji? ? zapewniają jednak organizatorzy. Będą za to warsztaty, koncerty, tańce i śpiewy do białego rana.
Uczestnicy jedynej w Polsce Gry Wiejskiej przeniosą się do czasów pańszczyźnianych. Mistrz mazurków, oberków i krakowiaków Piotr Zgorzelski przeprowadzi warsztaty tańca tradycyjnego. W kinie pod gwiazdami profesor Andrzej Bieńkowski zaprezentuje filmy Muzyki Odnalezionej, zaśpiewają krakowskie Baby i mazurska Kocirba, a całość zakończą wiejska potańcówka i Gramofon Party.
W tym roku powód do świętowania jest podwójny: mija 150 lat od zniesienia przymusowej pracy w zaborze rosyjskim i 166 lat od uwolnienia chłopów w Galicji. To świetna okazja do nauczenia się czegoś ważnego o życiu naszych nie tak odległych przodków. - Chcemy zmienić sposób dotychczasowej interpretacji i całą wizję historii ? mówi Marcin Piotrowski ze Stowarzyszenia Folkowisko. - Przywykliśmy do celebrowania powstań, wojen i przeróżnych klęsk narodowych, a zapominamy o jednej z najważniejszych rewolucji społecznych jakie nas spotkały ? podkreśla. W połowie XIX wieku z przywiązanych do ziemi niewolników nasi przodkowie stali się wreszcie wolnymi ludźmi i kowalami własnego losu. Wszystkich tych, którzy chcą się przekonać, jak nadanie chłopom wolności zmieniło nasze losy organizatorzy zapraszają na wyjątkową lekcję historii.
DLACZEGO TO ROBIMY?
W połowie XIX wieku w polskich chłopów wstąpił nowy duch. Zniesienie pańszczyzny wywróciło do góry nogami dotychczasowy ład społeczny ? miało się to okazać jedną z najważniejszych rewolucji w historii naszego kraju.
Nasi przodkowie zaczęli co roku uroczyście obchodzić rocznice nadania wolności. Organizowano uroczyste pogrzeby pańszczyzny, podczas których na granicach wsi w niewielkich trumnach zakopywano symbole zniewolenia: kajdany i księgi powinności wraz z dekretem o zniesieniu przymusowej pracy. Na rozstajach dróg fundowano krzyże upamiętniające nadaną wreszcie swobodę.
O dniu swobody i wolności chłopskiej na długo jednak zapomniano. Przypomnieliśmy o nim dopiero przed rokiem we wsi Gorajec, siedzibie Stowarzyszenia Folkowisko. Wszystko zaczęło się od poszukiwań zaginionego obrazu i renowacji murowanego krzyża. Kilka miesięcy zbierania materiałów, poszukiwania śladów i przekopywania archiwów przywróciło do życia wydarzenia sprzed półtora wieku. Na nowo zobaczyliśmy nadzieję, radość i wyjątkowość tamtych wydarzeń. W 165 rocznicę zniesienia pańszczyzny w Galicji zorganizowaliśmy ?Dzień Chama?, podczas którego, tak jak nasi przodkowie przed ponad wiekiem, bawiliśmy się, śpiewaliśmy i tańczyliśmy. Malarz Konstanty Fursow zrekonstruował zaginiony na początku lat 80-tych XX wieku obraz ?Pamiątka zniesienia pańszczyzny w Gorajcu?. Nagraliśmy pierwszy folkowy lip-dub, częstowaliśmy wiejskim jedzeniem i prezentowaliśmy filmy.
Gorajeckie spotkania są okazją do dyskusji nad zniewoleniem chłopów, które odcisnęło głębokie piętno na naszym tu i teraz. - W Polsce istniało niewolnictwo i miało ogromny wpływ na naszą kulturę i gospodarkę, a ślady tego wpływu widać do dzisiaj ? mówi Tomasz Augustyniak, dziennikarz i członek Stowarzyszenia Folkowisko. Jak dodaje, dawny system społeczny wpłynął na współczesne życie publiczne, w tym politykę i media.
O STOWARZYSZENIU
Stowarzyszenie Folkowisko powstało pod koniec 2012 roku. Zrzesza pasjonatów kultury tradycyjnej, artystów, działaczy społecznych, animatorów kultury, historyków oraz miłośników Roztocza. Działamy na rzecz regionu, wsi i prowincji. Przełamujemy stereotypy dotyczące wiejskiej tożsamości.
Na co dzień działamy w regionie, m.in. odnawiając przydrożne krzyże i pracując z lokalną społecznością. Stowarzyszenie jest także organizatorem dorocznego Festiwalu Kultury Pogranicza w Gorajcu na Roztoczu Wschodnim oraz Dni Wolności odbywających się na pamiątkę zniesienia pańszczyzny.
W ubiegłym roku przeprowadziliśmy kampanię społeczną ?Jestem ze wsi!?, która uświadomiła Polakom, że prawie wszyscy mamy wiejskie korzenie i nie musimy się tego wstydzić. W ramach kampanii zorganizowaliśmy happeningi, podczas których mieszkańcy Warszawy i Krakowa mogli posmakować wiejskiej kuchni, a była i obecna stolica Polski otrzymały ?prawa wiejskie?. Wywołaliśmy medialną burzę zachęcając do ?wiejskich coming-outów? i dyskutując o wsi w największych stacjach telewizyjnych i rozgłośniach radiowych.
W tym roku, oprócz organizacji Dnia Wolności, prowadzimy także akcję ?Kultura jest Babą?, która ma pokazywać bogactwo kultury ludowej związanej z kobietami i walczyć ze stereotypami. Na lipiec przygotowujemy kolejny festiwal!
Aby odgrzebać z mroków historii jedno z najważniejszych jej wydarzeń, jakim było zniesienie pańszczyzny, w Gorajcu już po raz kolejny odbędzie się jedyne w swoim rodzaju święto wolności i radości.