Kilka dni temu minęła dziesiąta rocznica śmierci polskiej Żydówki ,prawego człowieka wybitnej  znawczyni  i propagatorki poezji Adama Mickiewicza, wielkiej orędowniczki porozumienia polsko ? ukraińsko ? żydowskiego, badaczki losów polskich zesłańców; Dory Kacnelson.

Urodziła się w 1921r w Białymstoku. Szkolne recytacje poezji Mickiewicza i Słowackiego zapoczątkowały jej miłość do romantycznej poezji polskiej, której  pozostała wierna do końca życia. Śmierć rodziców w oblężonym Leningradzie, studia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Leningradzkiego, doktorat w 1952r za rozprawę: ?Mickiewicz a twórczość ludowa? Problemy z uzyskaniem pracy: z trudem otrzymała posadę wykładowcy literatury światowej  w Wyższej szkole Pedagogicznej w Płocku na Białorusi. Pracowała tam kilka lat, później wyjechała na Syberię gdzie uczyła w Czycie, prowadząc równolegle prace archiwalne dotyczące polskich zesłańców w Nerczyńsku i Irkucku.

W 1966r Dora Kacnelson została mianowana profesorem literatury rosyjskiej i polskiej w Państwowym Instytucie Pedagogicznym w Drohobyczu. W czasie swej pracy dydaktycznej prowadziła równolegle prace archiwalne  we Lwowie i w Państwowym Archiwum Okręgowym oraz w dawnej Bibliotece Ossolińskich. Za kontakty ze środowiskiem Polaków została zwolniona z pracy w 1983r.

Dora Kacnelson wydała po polsku kilka książek, w tym dwie o Mickiewiczu: ?Poezja Mickiewicza wśród powstańców? i ?Skazani za lekturę Mickiewicza?. Zajmowała się też tematyką powstania styczniowego publikując dwie  książki  z tego zakresu: ?Rok 1863 na Polesiu Kijowskim. Pamiętnik Józefa Sobkowicza? oraz ?Z dziejów polskiej pieśni powstańczej XIX wieku.? Dora  Kacnelson  poświęciła  wiele swojej uwagi i pracy Brunowi Schulzowi. Otwarte już po jej śmierci jego muzeum w Drohobyczu  było spełnieniem jej życiowego postulatu. Rok przed śmiercią uczestniczyła w międzynarodowej konferencji z okazji jego 110 rocznicy urodzin i 60 rocznicy śmierci. Wystąpiła tam z referatem ? Bruno Schulz w żydowskim środowisku Drohobycza?. Zresztą przez całe swoje życie wygłaszała dziesiątki odczytów w Polsce i na świecie. W dniu 3 lipcu  2003r miała  wygłosić w auli Collegium Novum UJ  w Krakowie referat na temat ?Losów Żydów Kresowych w świetle dokumentów i literatury? na sesji naukowej poświęconej Martyrologii Narodów na Kresach Południowo-Wschodnich II RP. Niestety  do Polski  już nie dojechała gdyż parę dni wcześniej znalazła się w szpitalu w Berlinie gdzie  zmarła 1 lipca 2003 r. Do końca biegu swojego ziemskiego życia  nie  rozstawała  się  ze swoimi notatkami naukowymi  i można  rzec, że nad tym referatem  pracowała  na łożu śmierci, a towarzyszyła jej w tym książka Edwarda Prusa ?Bluff XX wieku? z jego osobistą dedykacją gdyż oboje bardzo dobrze się znali. Tę książkę mam wśród moich pamiątek po Dorze. A  ja  już pośmiertnie  zadedykowałam Jej  swoją  pracę  podyplomową ? Antysemityzm w Europie u progu XXI wieku  analiza porównawcza na przykładzie Polski i Niemiec? napisaną pod kierunkiem prof.dr hab. Erharda Cziomera na UJ w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych z dedykacją: doc.dr Dorze Kacnelson polskiej Żydówce odznaczonej Orderem? Polonia Mater Ostra Est?, która miała dwie miłości w jednym sercu jak sama mówiła ?Ukochałam  obydwa Narody?    

Dora  Kacnelson była osobą niezwykłą: dumną ze swej żydowskości i zakochaną w polskiej kulturze. Była ambasadorem polskich spraw na całym świecie. Walczyła z antypolonizmem. Walczyła  o dobre imię Polski i Polaków ! Była działaczką polonijną z prawdziwego zdarzenia, szczególnie  troszcząc się o losy naszych rodaków pozostawionych za wschodnia granicą. Została też udekorowana Krzyżem Sybiraków.

I powtórzę za Bruno Schulzem : Tak tedy będziemy zbierali? te ziemskie przybliżenia , te stacje i etapy po drogach naszego życia, jak ułamki potłuczonego zwierciadła?

Dora na zawsze pozostanie w mojej pamięci.