Prezydent Andrzej Duda otworzył Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej. Nareszcie, można powiedzieć. Niegdyś bowiem, bardzo dawno temu bo w 1967 r gdy byłem w Markowej, a o sprawie nie miałem wtedy pojęcia, usłyszałem o niej lecz tylko jako krótką informację. Wyrażaną ściszonym głosem. I od tego czasu o tym co Polacy robili dla Żydów w ekstremalnych warunkach okupacji – trwało milczenie. Przyczyny?

Nie podejmuję się analizy, ale jestem pewien, że jednym z elementów było to, że nie traktowano tych czynów inaczej jak zwyczajne zachowanie się przyzwoitych ludzi. Tak jak Polacy ratowali Polaków tak ratowali i Żydów, ponosząc podobne konsekwencje. Przecież ochranianie żołnierza Armii Podziemnej skutkowało podobnie. Tak – okrucieństwo i świadome podjęcie ryzyka było wpisane w realia okupacji. I to okupacji obu agresorów. Sybir, Katyń losy tych ludzi mrożą wyobraźnię i odczucie sprawiedliwości do dziś. Stąd też mój podziw dla Szaroszergowca, który dziś potrafi powiedzieć; prawie wiem, kto zdradził ale nie mam na to dokumentów - to nie mogę powiedzieć.

Ulmów było mnóstwo. Przecież w tej samej Markowej przechowano 21 osób – Żydów. To samo ryzyko – i nikt nie wsypał. Ten, który zadenuncjował Ulmów długo nie pożył. Otrzymał swoje i za Ulmów i za zagrożenie, które stwarzał swoją osobą i nikczemnością

Dlatego podwójnie powiem – nareszcie. Po wielu latach zostało powiedziane – zachowanie przyzwoite musi być pokazane

Na kanwie tego wydarzenia i treści wystąpienia Prezydenta chciałbym wyeksponować coś, co przez lata zostało chyba wyparte ze świadomości, a co było zapewne bardzo ważne w tych okrutnych czasach. Wieki wspólnego życia, wspólnego Króla i Państwa, tworzyło z dwóch różnych kręgów kulturowych w zakresie wiary, jedną społeczność. Niejednorodną ale tworzących wspólnotę. Były różnice i były napięcia – ale wszyscy byli Polakami Jedni wyznania rzymskiego inni Mojżeszowego inni Prawosławnego a jeszcze inni Islamu. Bujda? Nie. W takim małym przecież Krakowie przełomu wieków XIX i XX było niewiele mniej czasopism i stowarzyszeń – podkreślmy – ludzi wyznania Mojżeszowego co i stowarzyszeń i pism katolickich. O tyle zrozumiałe – jako, że grupy te różniła liczność populacji. Tereny okolic Łańcuta to pełne współbycie ludzi obu a właściwie trzech wiar. Polaków.

Nie można przecież pominąć, jako ilustracji, że Krakowski Kazimierz od założenia czyli połowy XIV w nie miał samych Bóżnic, mając własne prawa miejskie i Ratusz – posiadał też od początku co najmniej trzy i to wspaniałe świątynie katolickie, czyli była tu ludność tegoż wyznania. Mało tego – nieco później powstała tu następna świątynia następnego, już czwartego na tym terenie zgromadzenia zakonnego Choć to było oddzielne miasto w świecie znane jako miejsce – jakby getto społeczności ludzi wyznania Mojżeszowego. Prezydentami Krakowa były osoby wyznania Mojżeszowego – i to była norma/

Prowadzę do tego, że ratowano współobywateli – tyle, że wyznania Mojżeszowego – bo tak wtedy mówiono. A, że dawanie schronienia Żydom było w czasie okupacji szczególnie ryzykowne i przynosiło okrutne skutki to fakt.

Nie jest dla mnie zrozumiałe dlaczego wtedy w latach 60 –tych o tym zdarzeniu mówiono konfidencjonalnie, a potem latami nie mówiono głośno i dobitnie. Nie mówi się też do dziś o wzajemnym oddawaniu życia sąsiadów za siebi.e Milczano o ratowaniu się wzajemnym.

Kapusie mieli spokój, Kapusie każdego czasu.

To może tu był problem.

Otwarcie Muzeum – jak mam nadzieję – to przerwanie tego milczenia eksponującego tylko jedną stronę dramatu i kryjącego kapusiów

Tak by w końcu nie mówić o tym po cichu.

PRZECZYTAJ

 📝 Najnowszy artykuł
10 Czerwca 2024

Tusk konsumuje i chińska strategia PiS-u

W poniedziałek rano znane były oficjalne wyniki: KO -37,06 proc. (21 mandatów) ; PiS – 36,16 proc. (20 mandatów) – niecały 1 punkt procentowy różnicy. To amatorka firmy Ipsos ze swoim exit pollem w wieczór wyborczy. Oto kilka spostrzeżeń świeżo po wyborach do Parlamentu Europejskiego.
Firma badawcza Ipsos odpowiedzialna za exit poll powinna zapaść się pod ziemię po kompromitującej wpadce stawiającą pod znakiem zapytania zatrudnienie jej

...
(Czas potrzebny na przeczytanie tego tekstu to około 3 minuty.)


10 Czerwca 2024

Tusk konsumuje i chińska strategia PiS-u

(345) Sławomir Jastrzębowski

W poniedziałek rano znane były oficjalne wyniki: KO -37,06 proc. (21 mandatów) ; PiS – 36,16 proc. (20 mandatów) – niecały 1 punkt procentowy...
(Czas potrzebny na przeczytanie tego tekstu to około 3 minuty.)


07 Czerwca 2024

NASZ WYWIAD. Szeremietiew: To jest nieprawdopodobnie silne uderzenie w żołnierskie morale. Chcą z Polski zrobić państwo upadłe

(384) Robert Knap

„Armia w takiej sytuacji zwyczajnie nie istnieje, rozsypuje się. Wierzyć się nie chce, że w III Rzeczypospolitej Polskiej mogło dojść do takiej...
(Czas potrzebny na przeczytanie tego tekstu to około 4 minuty i 47 sekund.)


06 Czerwca 2024

NASZ WYWIAD. Kamiński: Mamy do czynienia z tępą, nadgorliwą działalnością prokuratury. Tusk i Kosiniak-Kamysz kłamią

(504) Robert Knap

„To jest uderzenie w nasze bezpieczeństwo i za to ponoszą odpowiedzialność ci prokuratorzy i politycy, którzy doprowadzili do takiej sytuacji” -...
(Czas potrzebny na przeczytanie tego tekstu to około 3 minuty i 42 sekundy.)


06 Czerwca 2024

Premierze, albo dymisje, albo przyznanie się do kłamstwa. Czy Donald Tusk wiedział o zarzutach dla żołnierzy, gdy robił spektakl na granicy?

(662) Marek Pyza

Donald Tusk jeździ po terenach przygranicznych, ściska się z żołnierzami i strażnikami granicznymi, wygłasza tyrady o państwie stojącym za nimi...
(Czas potrzebny na przeczytanie tego tekstu to około 1 minuta i 46 sekund.)